مطالعه روابط منبع و مخزن، بارگیری اسیمیلات ها در آوند آبکش و ظرفیت تولید مواد فتوسنتزی عامل محدودکننده برای افزایش بیشتر عملکرد است که ظرفیت مخزن نمونه ای از خصوصیات فیزیولوژیکی عملکرد است. این پژوهش به منظور ارزیابی میزان محدویت منبع و تاثیرآن بر اجزای عملکرد دو هیبرید آفتابگردان به صورت آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی در 3 تکرار در سال زراعی 1383 در تبریز اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل دو هیبرید آذرگل و آلستار و حذف دانه شامل تیمار بدون حذف دانه (شاهد)، حذف دانه های 1.3 کناری طبق، حذف دانه های 1.3 میانی طبق و حذف دانه های 1.3 مرکزی طبق بود. اعمال تیمار حذف دانه در زمان پس از گرده افشانی کامل انجام گرفت. نتایج نشان دادند که بین دو هیبرید در همه صفات به جز وزن هزار دانه و پهنای دانه اختلاف معنی داری وجود داشته و در تمام صفات مورد بررسی هیبرید آذرگل نسبت به هیبرید آلستار برتری داشت. وزن هزار دانه، طول، عرض و پهنای دانه با حذف دانه افزایش یافته ولی نسبت مغز به دانه کاهش نشان داد. درصد افزایش وزن هزار دانه در هیبرید آذرگل معادل 3.9 درصد و در هیبرید آلستار معادل 6.9 درصد بود. وزن هزار دانه در تیمار شاهد 75.43 گرم و در تیمارهای حذف دانه های 1.3 کناری، 1.3 میانی و 1.3 مرکزی به ترتیب 81.37، 78.83 و 78.21 گرم بود. بر اساس نتایج آزمایش می توان گفت که دو هیبرید مورد بررسی با محدودیت منبع مواجه بوده و میزان محدودیت در هیبرید آلستار نسبت به هیبرید آذرگل بیشتر می باشد.

این تحقیق به منظور بررسی تاثیر شوری آب آبیاری بر عملکرد و اجزاء عملکرد آفتابگردان به صورت کرت های یکبار خردشده و در قالب بلوک های کامل تصادفی و در سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و اصلاح اراضی رودشت به مدت 3 سال اجرا گردید. عامل اصلی شوری آب آبیاری 2، 5، 8 و 11 دسی زیمنس بر متر و عامل فرعی سه هیبرید آفتابگردان به نام های در نظر گرفته شد. نتایج تجزیه تحلیل آماری نشان داد که تاثیر شوری آب آبیاری و احتمالا وجود نسبتا زیاد برخی از املاح در آب آبیاری به ویژه یون سدیم بر روی قطر طبق، در سطح یک درصد و بر روی ارتفاع بوته، قطر ساقه، وزن صد دانه، عملکرد دانه و آب مصرفی در سطح 5 درصد معنی دار بود. هیبریدهای مورد مطالعه از نظر قطر طبق، عملکرد روغن، ارتفاع بوته، قطر ساقه، وزن صد دانه و کارآیی آب آبیاری در سطح یک درصد و بر روی عملکرد دانه در سطح 5 درصد معنی دار است. از نظر عملکرد هیبریدهای هایسان 33، آذرگل و آلستار به ترتیب بیشترین عملکرد دانه و روغن و کارآیی آب آبیاری را تولید نمودند.

به منظور مطالعه تاثیر تداخل تاج خروس ریشه قرمز روی عملکرد آفتابگردان هیبرید Allstar RM آزمایشی طی سال 1383 در اراضی دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی تبریز به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با دو فاکتور تراکم تاج خروس (5، 15 و 25 بوته در هر متر از ردیف کاشت) و زمان تداخل تاج خروس (همزمان، 15 و 30 روز بعد از سبز شدن آفتابگردان) اجرا شد. اثر تراکم و زمان سبز شدن تاج خروس بر روی صفات ارتفاع ساقه در مرحله رسیدگی، قطر طبق، تعداد دانه در طبق، درصد پوکی دانه، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، درصد روغن، و عملکرد روغن و اثر متقابل تراکم در زمان تداخل تاج خروس بر روی ارتفاع ساقه در مرحله رسیدگی، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، درصد روغن و عملکرد روغن معنی دار بودند. کمترین و بیشترین درصد پوکی دانه به ترتیب از تیمارهای تراکم 5 بوته تاج خروس در هر متر از ردیف و زمان تداخل 30 روز بعد از سبز شدن آفتابگردان و تداخل تمام فصل 25 بوته تاج خروس در هر متر از ردیف با آفتابگردان حاصل شد. بیشترین وزن هزار دانه و عملکرد دانه به تیمار تراکم 5 بوته تاج خروس در هر متر از ردیف و زمان تداخل 30 روز بعد از سبز شدن آفتابگردان تعلق داشت. درصد روغن دانه در تمامی تیمارها به جز تیمار 5 بوته تاج خروس در هر متر از ردیف در 30 روز بعد از سبز شدن آفتابگردان نسبت به شاهد کاهش معنی دار نشان داد. به نظر می رسد که تراکم تاج خروس بیشتر از زمان تداخل آن بر روی درصد روغن دانه تاثیرگذار است. در رقم مورد مطالعه به دلیل پاکوتاهی، تعداد و سطح برگ کمتر و قدرت رقابت اندک با تاج خروس، تاثیر تراکم علف هرز بر روی عملکرد آفتابگردان مهم تر از زمان تداخل آن بود.

به منظور بررسی سازگاری ارقام و هیبریدهای مختلف آفتابگردان در شرایط آب و هوایی زابل، آزمایشی در سال زراعی 81- 1380 در مزرعه آموزشی و تحقیقاتی پژوهشکده کشاورزی زابل اجرا گردید. در این آزمایش 11 ژنوتیپ آفتابگردان شامل 9 هیبرید و 2 رقم در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 4 تکرار مورد مقایسه قرار گرفتند. ژنوتیپ های مورد بررسی از نظر زمان از کاشت تا گلدهی، زمان از کاشت تا رسیدگی، وزن هزار دانه و عملکرد دانه اختلاف معنی داری در سطح 1 درصد نشان دادند. اختلاف ژنوتیپ ها از نظر زمان از گلدهی تا رسیدگی، ارتفاع و تعداد برگ در بوته و تعداد دانه در طبق در سطح 5 درصد معنی دار گردید. بیشترین طول دوره رویش از کاشت تا گلدهی با 87.5 از گلدهی تا رسیدگی با 39.25 و از کاشت تا رسیدگی با 126.75 روز مربوط به رقم رکورد و کمترین دوره رویش از کاشت تا گلدهی با 71.25 روز و از کاشت تا رسیدگی با 108 روز مربوط به هیبرید CMS31xR-94 بود. حداقل طول دوره از گلدهی تا رسیدگی مربوط به هیبرید CMS24xR-81/1 با 35.75 روز بود. رقم رکورد دارای حداکثر ارتفاع و تعداد برگ در بوته، قطر و تعداد دانه در طبق و رقم چرنیانکا دارای حداکثر وزن هزار دانه و عملکرد دانه بود. حداقل ارتفاع بوته، تعداد برگ در بوته، قطر طبق تعداد دانه در طبق، وزن هزار دانه و عملکرد دانه در هکتار نیز مربوط به هیبریدهای CMS31xR-94، CMS31xR-94،CMS24xR-81/1، CMS24xR-14، CMS60/52xR-92 و CMS 24xR-81/1 بود.

حفظ خلوص ژنتیکی والدین ارقام هیبرید، از ضرورت های تجاری سازی این ارقام است، معهذا تولید فنوتیپ های جدید، باعث ایجاد شبهه از بین رفتن خلوص ژنتیکی این والدین شده و تولید بذرهای یکنواخت ارقام هیبرید را با چالش مواجه می سازد. بروز انواع چندشاخه در لاین مادری هیبرید آذرگل آفتابگردان از جمله این موارد چالش برانگیز محسوب می شود. این آزمایش در چند مرحله شامل 1- مرحله ژنتیکی مشتمل بر انواع تلاقی ها بین بوته های تک شاخه، دوشاخه و سه شاخه (بوته های مشکوک) طی سال های 1392 تا 1394 در موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر انجام شده و نتاج حاصله با والد تک شاخه تلاقی برگشتی داده شدند، 2- مرحله مولکولی که طی آن نشانگر های مولکولی مربوط به چندشاخگی که قبلا شناسایی شده بودند روی بوته هایی از والد مذکور و نیز ژنوتیپ های تک شاخه و چندشاخه واقعی آفتابگردان آزمون شدند و 3- مرحله بیوانفورماتیک که طی آن وجود عناصر سیس مرتبط با پاسخ ژن به عوامل محیطی در پروموتر ژن های عامل چندشاخگی که در سایر گونه های گیاهی شناسایی شده بودند، مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه و تحلیل ژنتیکی نشان داد که در تمام تلاقی ها، کلیه نتاج (239 بوته) تک شاخه بودند. در ارزیابی مولکولی، الگوی نواربندی بوته های مشکوک با الگوی نواربندی لاین های تک شاخه واقعی کاملا مشابه بود و هر دوی آنها متفاوت از الگوی نواربندی لاین های چندشاخه واقعی بودند. در بررسی های بیواینفورماتیکی مشخص شد که پروموتر ژن های عامل شاخه دهی سایر گونه های گیاهی واجد حداقل یک عنصر سیس مرتبط با پاسخ به عوامل محیطی نظیر سرما و خشکی بودند. بر اساس نتایج مراحل مختلف این تحقیق، دلایل کافی جهت دخالت عوامل ژنتیکی در بروز پدیده چندشاخگی در لاین مورد بررسی بدست نیامد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

به منظور بررسی تاثیر زمان آبیاری و سطوح مختلف نیتروژن بر عملکرد و کیفیت محصول هیبرید گلشید آفتابگردان، در سال 1381 آزمایشی به صورت کرت های یکبار خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی، مرکز تحقیقات کشاورزی استان زنجان به اجرا درآمد. تیمارهای آبیاری شامل آبیاری در مرحله گلدهی + پرشدن دانه (I1) و آبیاری در مرحله غنچه دهی + گلدهی (I2)، آبیاری در مرحله غنچه دهی + گلدهی + پرشدن دانه (I3) و آبیاری کامل هر هشت روز (I4) در کرت های اصلی و سطوح نیتروژن مصرفی شامل 0، 90، 180 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در کرت های فرعی قرار داده شدند. در پایان آزمایش قطر طبق، قطر ساقه، ارتفاع گیاه، تعداد دانه در طبق، وزن هزار دانه، درصد پوکی دانه، میزان بیوماس، عملکرد دانه اندازه گیری گردید. برای همه صفات اندازه گیری شده تفاوت معنی داری بین تیمارهای آبیاری وجود داشت. بیشترین عملکرد دانه به مقدار 4645 کیلوگرم در هکتار در تیمار آبیاری کامل با سطح نیتروژن 180 کیلوگرم در هکتار به دست آمد. کم آبیاری و کاهش کود مصرفی به طور معنی داری موجب کاهش عملکرد دانه و اجزای عملکرد گردید. کمبود آب در مرحله رشد رویشی و مرحله پرشدن دانه سبب کاهش 58-52 درصد در عملکرد گردید. افزایش نیتروژن تاثیر معنی داری در افزایش عملکرد دانه و ماده خشک کل نشان داد. کم آبیاری بیشترین تاثیر خود را در بین اجزای عملکرد دانه بر وزن هزار دانه داشت. وزن هزار دانه در آبیاری در هر مرحله پر شدن دانه متاثر گردید در صورتی که زیادی مصرف نیتروژن تاثیری بر آن نداشت. تنش خشکی در مرحله زایشی و رویشی سبب افزایش 20 درصد پوکی دانه شد ولی افزایش نیتروژن مصرفی درصد پوکی را کاهش داد. کم آبیاری تاثیر معنی داری بر تعداد دانه در طبق نداشت ولی عدم مصرف نیتروژن باعث بیشترین کاهش در این صفت گردید.